BISL Business Information Management
Wat is Contractmanagement in BiSL?
Contractmanagement in BiSL is het proces op de sturende laag waarin Business Information Management afspraken maakt, bewaakt en verbetert over de diensten die IT-dienstverleners leveren. Het proces vormt de schakel tussen de business en die leveranciers en legt vast wat er geleverd wordt en op welk niveau.
Wat doet Contractmanagement precies?
Contractmanagement zet de behoefte van de organisatie om in concrete afspraken met IT-leveranciers en houdt die afspraken in de gaten. Het proces maakt, bewaakt en verbetert die afspraken. Binnen het proces wordt ook de rol van formeel opdrachtgever ingevuld, en vormt zo de interface op sturend niveau met de IT-dienstverleners.
In het boek BiSL – Een framework voor business informatiemanagement (4de editie) staat het zo: “Bij Contractmanagement staan de afspraken centraal die gerelateerd zijn aan de diensten die door de IT-dienstverleners worden geleverd.” Het gaat dus niet om techniek, maar om afspraken over diensten.
De afspraken worden opgesteld in samenwerking met de (lijn)organisatie. Business Information Management beheert ze vanuit een bedrijfsmatig perspectief: wat heeft het bedrijfsproces nodig, en wat is daarvoor afgesproken?
Welke producten levert Contractmanagement op?
De belangrijkste producten zijn het IT-servicecontract en de SLA, aangevuld met nadere overeenkomsten binnen een mantelovereenkomst en samenwerkingsafspraken zoals een Dossier Afspraken en Procedures (DAP). Daarnaast hoort de bewaking van die afspraken bij het proces: het gaat dus om meer dan alleen het opstellen van papier.
- IT-servicecontract: legt de afspraken over de te leveren diensten vast.
- SLA: de service level agreement of dienstenniveau-overeenkomst, met de afgesproken service levels.
- Nadere overeenkomsten: aanvullende afspraken binnen een mantelovereenkomst.
- Samenwerkingsafspraken: bijvoorbeeld vastgelegd in een DAP.
Wat er precies in staat, hangt sterk af van de soort dienstverlening. Het boek wijst erop dat het nogal verschil maakt of je softwarefunctionaliteit afneemt van een SaaS-dienstverlener of een werkend informatiesysteem op een dedicated netwerkomgeving.
Waarom moet BIM de service levels opstellen?
Omdat BIM de behoefte van het bedrijfsproces kent en die vertaalt naar gewenste diensten met een bijbehorend kwaliteitsniveau. Aanbodgeoriënteerde service levels van een IT-dienstverlener zijn vaak sterk technisch van karakter. Daarom stelt BIM de service levels op en brengt ze in, zodat de afspraken aansluiten op het bedrijfsproces.
Het boek zegt het ondubbelzinnig: “Service levels moeten dus opgesteld en ingebracht worden door BIM, niet door de IT-dienstverleners.” Een leverancier die zelf bepaalt wat er wordt afgesproken, beschrijft vooral wat hij kan aanbieden. De organisatie wil juist afspreken wat het bedrijfsproces nodig heeft.
Kosten spelen daarbij mee. Het realiseren van een service level uit een SLA kost geld, dus elke gewenste afspraak vraagt om een afweging tussen kwaliteit en prijs.
Hoe past Contractmanagement tussen de andere BiSL-processen?
Contractmanagement is een van de vier sturende processen, naast Behoeftemanagement, Planning & control en Financieel management. Het vormt de interface op sturend niveau met de IT-dienstverleners, terwijl de kaders ervoor van Leveranciersmanagement op de richtinggevende laag komen. Samen sturen die processen op vier parameters: kwaliteit, tijd en capaciteit, kosten en dienstverleningsafspraken.
Die onderwerpen hangen nauw samen en kunnen elkaar zelfs tegenwerken. Extra tijd besteden betekent bijvoorbeeld meestal extra kosten. Daarom pleit het boek voor integrale sturing, waarbij alle relevante stuuraspecten worden meegewogen. Het gaat dan om vragen als:
- Is de benodigde menscapaciteit beschikbaar, en is het lonend om die zo in te zetten?
- Wat zijn de kosten en opbrengsten van het voorgenomen besluit, en hoe wegen ze tegen elkaar op?
- Verbetert het besluit de informatievoorziening binnen de organisatie?
- Kunnen de IT-dienstverleners het besluit daadwerkelijk uitvoeren?
Die laatste vraag raakt direct aan Contractmanagement: een besluit dat de leverancier niet kan of mag uitvoeren, is op papier mooi maar in de praktijk waardeloos.
Welke vorm van dienstverlening kies je: resultaat of inspanning?
Je kiest tussen een resultaatverplichting en een inspanningsverplichting. De keuze bepaalt welke risico's en verantwoordelijkheden je bij de leverancier belegt. Daarmee verandert ook het besturingsmechanisme, de vorm van financiële afrekening en de manier waarop business informatiemanagement stuurt. Het boek ziet dit als een van de drie onderwerpen die de invulling bepalen.
Die drie onderwerpen zijn:
- de inhoud van de dienstverlening en de vrijheidsgraden;
- de vorm van de dienstverlening, oftewel de aansturingvorm;
- de opbouw van de dienstverlening en de verantwoordelijkheden daarbij.
Een leverancier kan de verantwoordelijkheid nemen om bepaalde expertise beschikbaar te hebben. Hij kan ook complete veranderingsprojecten of zelfs oplossingen verzorgen. Bij elk van die vormen hoort andere sturing door BIM, dus de keuze werkt door in alles wat je afspreekt.
Geldt Contractmanagement ook voor een interne IT-afdeling?
Ja, ook met een interne IT-afdeling wil je concrete afspraken vastleggen. Het boek rekent die interne relatie uitdrukkelijk tot het proces. Contractmanagement is dus niet alleen bedoeld voor externe leveranciers, maar voor elke IT-dienstverlener die diensten aan de organisatie levert, intern of extern.
Het boek zegt het zo: “Deze interne relatie en afspraken vallen dus ook binnen het proces Contractmanagement.” Je gebruikt het proces dus telkens wanneer een organisatie voor haar informatievoorziening afhankelijk is van een IT-dienstverlener, ook als die dienstverlener een collega-afdeling is.
De business stelt de service levels op
In BiSL komen service levels niet van de IT-dienstverlener maar van Business Information Management. Zo sluiten de afspraken aan op wat het bedrijfsproces nodig heeft, ook bij een interne IT-afdeling.
Veelgestelde vragen
Nee, het boek bevat geen modelcontract en geen SLA-sjabloon. Er staan ook geen juridische bepalingen, prijzen of tarieven, boeteclausules, escalatietermijnen of leveranciersnamen in. BiSL beschrijft wél welke afspraken in welk proces thuishoren en wie ze inbrengt. De concrete invulling en juridische uitwerking blijft maatwerk voor jouw organisatie.
Het boek geeft geen normen voor service levels. Wat een redelijke beschikbaarheid of reactietijd is, staat er niet in. Die waarden volgen uit de behoefte van het bedrijfsproces, die BIM vertaalt naar gewenste diensten en kwaliteitsniveau. Houd er rekening mee dat het realiseren van een service level geld kost.
Contractmanagement in BiSL kijkt vanuit het bedrijfsmatig perspectief, niet vanuit juridische techniek. Het gaat om afspraken over de diensten die IT-leveranciers leveren en om de bewaking daarvan, opgesteld in samenwerking met de lijnorganisatie. Juridische bepalingen werkt het boek niet uit; daarvoor heb je aanvullende expertise nodig, bijvoorbeeld van juristen of inkoop.
Het naslagwerk is BiSL – Een framework voor business informatiemanagement, 4de editie, van F. van Outvorst, Ralph Donatz, Remko van der Pols en René Sieders. Het beschrijft Contractmanagement samen met de andere processen. Het is nuttig voor wie als business informatiemanager, of in een aanverwante rol, afspraken met IT-dienstverleners moet maken of bewaken.





